Polikistik Over Sendromu (PCOS): Belirtiler, Tanı ve Tedavi

Polikistik Over Sendromu (PCOS), üreme çağındaki kadınlarda en yaygın endokrin bozukluklardan biridir. Hormonal dengesizlik, adet düzensizliği, kıllanma artışı ve infertilite gibi geniş bir bulgu yelpazesiyle karşımıza çıkar.

PCOS Belirtileri

Hastalıktan hastaya değişiklik gösterse de en sık görülen belirtiler şunlardır:

Adet düzensizliği — seyrek, geç veya hiç gelmeyen adet kanaması
Kıllanma artışı (hirsutizm) — yüz, çene, göğüs ve karın bölgesinde
Akne ve yağlı cilt
Saç dökülmesi (özellikle alın bölgesinden)
Kilo alımı ve özellikle bel çevresinde yağlanma
Gebe kalmakta zorluk
Ciltte koyu lekelenme (acanthosis nigricans)

Tanı Nasıl Konur?

PCOS tanısı için Rotterdam kriterleri kullanılır. Aşağıdaki üç bulgudan en az ikisinin olması gerekir:

Ovülasyon (yumurtlama) bozukluğu — adet düzensizliği
Klinik ve/veya laboratuvar olarak androjen fazlalığı
USG'de polikistik over görünümü

İstenecek Tetkikler

Hormon profili: FSH, LH, estradiol, total/serbest testosteron, DHEA-S, prolaktin, TSH
Açlık glukozu ve insülin (HOMA-IR)
HbA1c, lipid profili
Pelvik ultrasonografi

Tedavi Yaklaşımı

Tedavi hastanın yaşı, semptomları ve gebelik isteğine göre kişiselleştirilir.

1. Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Tedavinin en önemli adımıdır. Vücut ağırlığının %5-10 kadarının azaltılması bile menstrüel düzeni geri getirebilir, insülin direncini azaltır ve gebelik şansını arttırır.

Düşük glisemik indeksli, dengeli beslenme
Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz
Stres yönetimi ve yeterli uyku

2. Medikal Tedavi

Doğum kontrol hapları: Adet düzensizliği, akne ve kıllanma için
Metformin: İnsülin direnci tedavisinde
Anti-androjen ilaçlar: Hirsutizm tedavisinde
Klomifen sitrat / letrozol: Gebelik isteyenlerde ovülasyon indüksiyonu için

3. İleri Tedavi

İlk basamak tedavilere yanıt alınamayan, gebelik isteyen hastalarda gonadotropin ile ovülasyon indüksiyonu, intrauterin inseminasyon (aşılama) veya tüp bebek tedavisi gerekebilir.

Uzun Vadeli Riskler

Tedavi edilmeyen PCOS uzun vadede şunlara yol açabilir:

Tip 2 diyabet
Kalp-damar hastalıkları
Endometrium (rahim iç tabakası) kanseri
Uyku apnesi
Depresyon ve anksiyete

PCOS, doğru yönetildiğinde hayat kalitesini ciddi ölçüde iyileştirebilen bir tablodur. Belirtileri olan her kadının erken dönemde değerlendirme alması önerilir.